Xét nghiệm PSA là một trong những xét nghiệm quan trọng có ý nghĩa trong tầm soát, chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư tuyến tiền liệt, vậy xét nghiệm PSA là gì, có ý nghĩa như thế nào trong tầm soát ung thư tuyến tiền liệt? Chúng ta hãy cùng nhau theo dõi bài viết dưới đây.
1. Những điều cần biết về ung thư tuyến tiền liệt:
Ung thư tiền liệt tuyến (UTLT) hay còn gọi là ung thư tuyến tiền liệt là một bệnh hay gặp ở nam giới trên 50 tuổi, gây tử vong đứng hàng thứ 2 sau ung thư phổi. Tuyến tiền liệt nằm dưới bọng đái, phía trước ruột già. Nó bao quanh niệu đạo, tức ống dẫn nước tiểu nằm bên trong dương vật qua đó nước tiểu và tinh dịch được thoát ra ngoài.
- Ung thư tiền liệt tuyến thường tiến triển chậm, triệu chứng không rõ ràng cho đến khi bệnh tiến triển nặng. Trong giai đoạn này, người bệnh thường có rối loạn như sau:
- Đi tiểu nhiều lần, tiểu ngắt quãng, tia nước tiểu yếu, cảm giác tiểu không hết, hoặc tiểu nhỏ giọt cuối dòng.
- Khi tế bào ung thư chèn ép các vùng lân cận có thể tiểu máu, tinh trùng có máu, nhợt nhạt, sụt ký.
- Ở giai đoạn muộn, khi tế bào ung thư di căn các hạch vùng chậu và xương, người bệnh đau nhức xương, dễ bị gãy xương, đặc biệt ở xương chậu và cột sống thắt lưng.
2. Chỉ số PSA là gì?
PSA là Prostate Serum Antigen được tiết ra bởi các tế bào biểu mô của tuyến tiền liệt.
PSA (Prostate Serum Antigen ) là một loại kháng nguyên đặc hiệu được mã hóa bởi gen KLK3 của tuyến tiền liệt. Tế bào biểu mô tuyến tiền liệt là nơi sản xuất PSA, một phần trong chúng lưu thông trong máu cùng protein huyết tương, phần khác tồn tại tự do không gắn với protein. Ở dạng này, PSA không có hoạt tính phân hủy protein nên chúng được coi là dấu ấn ung thư tuyến tiền liệt.
Tăng PSA trong huyết thanh thường biểu hiện của bệnh lý tuyến tiền liệt như viêm, tăng sản lành tính, ung thư biểu mô.
3. Khi nào cần làm xét nghiệm PSA
Theo các chuyên gia tại khoa Thận học và tiết niêu bệnh viên Đa Khoa tỉnh Kiên Giang khuyến cáo rằng nên làm PSA trong các trường hơp sau:
- Nam giới từ độ tuổi 50 trở đi nên thực hiện sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt hàng năm
- Nếu có yếu tố gia đình làm tăng nguy cơ mắc bệnh như anh trai hay bố bị ung thư tuyến tiền liệt, có thể sàng lọc sớm từ 40 tuổi.
- Với những bệnh nhân được chuẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt thì xét nghiệm PSA có thể được dùng để theo dõi đánh giá nguy cơ ung thư tiến triển và sự hiệu quả của phương pháp điều trị.
4. Vai trò của xét nghiệm PSA trong chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến.
Gía trị bình thường: <4ng/mL.
- Ở người bình thường, giá trị của PSA ở mức rất thấp (<4ng/mL). Nếu giá trị PSA toàn phần tăng cao, người bệnh có nguy cợ mắc ung thư tuyến tiền liệt.
- Nếu giá trị PSA lớn hơn 4 ng/mL kết hợp kết quả thăm khám tuyến tiền liệt qua trực tràng (DRE) bất thường: Tuyến tiền liệt không khỏe, nên xét nghiệm bổ sung hoặc sinh thiết.
Tuy nhiên không phải nồng độ PSA tăng đồng nghĩa mắc ung thư tuyến tiền liệt, các trường hợp gây tăng chỉ số PSA sinh lý như: soi bàng quang, chọc bàng quang, chọc sinh thiết, cắt nội soi nội tuyến tiền liệt qua đường niệu đạo, sau xuất tinh, do thuốc.
Để bảo vệ sức khỏe, nam giới đặc biệt là những người có độ tuổi từ 40-50 cần thăm khám và thực hiện những xét nghiệm tầm soát để phát hiện và điều trị ung thư tuyến tiền liệt sớm, kịp thời và hiệu quả.
Xét nghiệm là một phần quan trọng trong quá trình chẩn đoán, tầm soát và theo dõi điều trị cho người bệnh. Để góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân, Khoa Sinh Hóa Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang đã đồng bộ hệ thống Aptio Automation (tự động hoàn toàn) của tập đoàn Siemens Healthineer. Hệ thống máy được bảo dưỡng, bảo trì theo quy định. Các xét nghiệm được thực hiện nội kiểm hàng ngày và ngoại kiểm theo lịch của Trung tâm kiểm chuẩn Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt khoa Sinh hóa được Bộ y tế công nhận đạt mức 3 theo Quyết định 2429/QĐ-BYT về việc đánh giá mức chất lượng Phòng xét nghiệm y học.
