Chăm sóc bệnh nhân sau mổ là một công việc quan trọng nhằm phát hiện kịp thời các rối loạn sau mổ, chủ động ngăn ngừa và xử lý tai biến, biến chứng. Chăm sóc sau mổ là công việc quan trọng góp phần không nhỏ đảm bảo cho thành công của phẫu thuật. Giai đoạn sau mổ là giai đoạn có nhiều rối loạn về sinh lý: Đau, các biến chứng về tim mạch, hô hấp, chức năng thận, hạ thân nhiệt, rối loạn đông máu,…
Để phát huy vai trò người điều dưỡng và hiệu quả chăm sóc người bệnh người điều dưỡng thường xuyên được các bác sĩ khoa Ngoại tổng quát tập huấn kỹ các vấn đề chăm sóc và theo dõi bệnh nhân phẫu thuật đường tiêu hóa. Cụ thể:
- Chăm sóc dẫn lưu bao gồm dẫn lưu đặt trong các tạng rỗng (Maletcot, Pezzer, Nelaton): Dẫn lưu hơi, dịch; dẫn lưu Kehr trong dẫn lưu đường mật. Ống dẫn lưu để thấp hoặc hút liên tục tùy yêu cầu phẫu thuật và phải đảm bảo thông suốt, dẫn lưu dịch, máu một chiều từ trong ra ngoài. Theo dõi số lượng màu sắc dịch, máu qua dẫn lưu, khi có dấu hiệu bất thường tìm nguyên nhân để can thiệp kịp thời. Vệ sinh, sát khuẩn quanh chân ống dẫn lưu.

Điều dưỡng khoa Ngoại tổng quát chăm sócbệnh nhân đã phẫu thuật đường tiêu hóa
- Nuôi dưỡng sau mổ gồm: Nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch thường phải thực hiện cho đến khi đường tiêu hóa lưu thông trở lại (trung tiện, đại tiện được). Đối với bệnh nhân cần nuôi dưỡng dài ngày nên dùng catheter tĩnh mạch cảnh ngoài hoặc dưới đòn, đảm bảo đủ năng lượng, điện giải, đạm, lipid,… Nuôi dưỡng bằng đường miệng, cho bệnh nhân ăn, uống từ thức ăn lỏng: Sữa, súp, cháo; sau đó tùy trường hợp mà cho ăn đặc dần. Không nên cho ăn sớm chất xơ vì có nguy cơ tắc ruột do bã thức ăn. Đối với trường hợp cắt dạ dày cần chia ra làm nhiều bữa, mỗi bữa ít một.
- Chế độ vận động, sinh hoạt: Nên cho bệnh nhân vận động sớm tại giường (sau mổ 12 giờ): Tập thở bụng, xoay trở tư thế, xoa bóp kích thích tuần hoàn lưu thông, ho khạc tránh ứ đọng, cho ăn sớm, tập vật lý trị liệu, thể dục liệu pháp. Sau mổ 24- 48 giờ, có thể giúp bệnh nhân tập đi lại quanh giường giúp nhu động ruột nhanh chóng trở lại.
- Hút dịch dạ dày: Thường vào buổi sáng hoặc những lúc bệnh nhân có cảm giác đầy bụng để giúp bệnh nhân dễ chịu và tránh bục các miệng nối.
- Chăm sóc vết mổ: Kiểm tra vết mổ và thay băng hàng ngày.
Bên canh đó, hướng dẫn điều dưỡng theo dõi một số tai biến, biến chứng sớm, nguy hiểm thường gặp như sốc sau mổ, chảy máu sau mổ, nhiễm trùng vết mổ, viêm phổi sau mổ, viêm phúc mạc sau mổ, tắc ruột sớm sau mổ…
Nhờ sự quan tâm tập huấn điều dưỡng, cập nhật kiến thức thường xuyên góp phần phát huy vai trò của người điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh qua đó giúp người bệnh mau hồi phục, hạn chế tai biến, biến chứng sau phẫu thuật đường tiêu hóa tại khoa Ngoại tổng quát Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang.
ĐD. Nguyễn Thị Bảo Xuân