ĐẠI CƯƠNG VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y HỌC

22/05/2018
Nghiên cứu khoa học là một trong bảy nhiệm vụ của một cơ sở y tế. Là một người thầy thuốc cần nắm rõ các bước tiến hành một đề tài nghiên cứu và lựa chọn các thiết kế nghiên cứu thích hợp.

Nghiên cứu khoa học (NCKH) là hoạt động tìm kiếm, xem xét, điều tra hoặc thử nghiệm để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn hoặc xem xét, đánh giá một vấn đề nào đó có tầm ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn, quản lý của đơn vị, địa phương….

Trong bệnh viện, NCKH đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Môi trường bệnh viện là nơi rất thuận tiện để thực hiện các đề tài nghiên cứu vì số lượng bệnh nhân rất đông, các mặt bệnh rất đa dạng, các kỹ thuật chẩn đoán - điều trị mới được cập nhật thường xuyên, kho lưu trữ hồ sơ bệnh án rất lớn… 

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang, mỗi năm có khoảng từ 70-80 đề tài và sáng kiến nghiên cứu khoa học, góp phần tích cực cho hoạt động chuyên môn và quản lý bệnh viện ngày một tốt hơn.

Nhìn chung để hoàn thành một đề tài cần có các bước sau: Chọn ý tưởng nghiên cứu; Tìm tổng quan tài liệu; Đặt giả thuyết nghiên cứu; Chọn thiết kế nghiên cứu; Thu thập và phân tích số liệu; Diễn đạt kết quả; Bàn luận, so sánh với các nghiên cứu trước đây; Kết luận của công trình nghiên cứu.  Thiết kế nghiên cứuthường được chia thành 2 nhóm: Nhóm không can thiệp và có can thiệp.

Nghiên cứu không can thiệp: Là nghiên cứu chỉ mô tả và phân tích tình hình, không can thiệp vào kết quả,bao gồm: Nghiên cứu thăm dò, nghiên cứu mô tả và nghiên cứu phân tích.

+ Nghiên cứu thăm dò: Là nghiên cứu trên quy mô nhỏ trong thời gian ngắn khi chúng ta chưa rõ về vấn đề hay tình hình cần phải nghiên cứu. Trong nghiên cứu thăm dò người ta thường mô tả và so sánh.

+ Nghiên cứu mô tả: Là một trong những phương pháp quan trọng và thường là khởi đầu của các nghiên cứu dịch tễ học,nhằm xác định rõ bản chất các sự vật và hiện tượng, cung cấp một bức tranh về một tình huống cụ thể, tìm hiểu một vấn đề sức khoẻ hay tìm hiểu kiến thức, thái độ, hành vi của người dân về vấn đề đó để đề xuất các giải pháp can thiệp.Nghiên cứu mô tả cần phải đáp ứng ít nhất 2 mục tiêu: Một là mô tả được một hiện tượng sức khoẻ và các yếu tố nguy cơ có liên quan đến tình trạng sức khoẻ đó. Hai là phác thảo được giả thuyết nhân quả giữa các yếu tố nguy cơ và hiện tượng sức khoẻ đang nghiên cứu làm tiền đề cho những nghiên cứu phân tích tiếp theo.

Đây là dạng thiết kế thường được các chủ đề tài của các bệnh viện tuyến huyện tỉnh trong đó có Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang áp dụng thực hiện.

+ Nghiên cứu phân tích: Là phương pháp  phân tích các yếu tố nguy cơ làm gia tăng tỷ lệ bệnh trong một dân số. Nguyên lí của phương pháp này là so sánh tỉ lệ mắc bệnh của hai nhóm dân số: Nhóm có tiếp xúc với yếu tố nguy cơ và nhóm không tiếp xúc với yếu tố nguy cơ. Nếu tỉ lệ mắc bệnh này khác biệt giữa hai nhóm thì ta kết luận có thể có mối liên hệ giữa yếu tố tiếp xúc và bệnh tật.Thông thường có hai loại nghiên cứu phân tích là nghiên cứu bệnh chứng và nghiên cứu thuần tập.

Nghiên cứu có can thiệp: Là nghiên cứu tác động lên tình hình và đánh giá kết quả của việc tác động (ví dụ: Thử nghiệm một loại thuốc lên một loại bệnh và đánh giá hiệu quả của loại thuốc đó). Đây là một dạng đặc biệt của nghiên cứu thuần tập tương lai và được đánh giá rất cao trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
Thông thường có hai nhóm được so sánh, nhóm được can thiệp và nhóm không được can thiệp nhằm tìm kiếm một kết quả theo ý muốn hoặc đi theo một chiều hướng tích cực hơn.

Ví dụ: Người ta muốn biết về tác dụng của tỏi đối với bệnh tăng huyết áp là có thực hay không. Một nghiên cứu can thiệp được các tác giả tiến hành theo dõi 10 năm như sau:

Nhóm can thiệp uống tinh dầu tỏi 5ml/ngày (vào bữa sáng và tối) gồm 450 người, từ 40 đến 50 tuổi..Nhóm chứng cũng gồm 450 người không uống tinh dầu tỏi, (có thể sử dụng một vài lát tỏi hoặc không). Hai nhómtương đồng nhau về mọi mặt như độ tuổi, có tỷ lệ nam nữ như nhau, ở cùng một thành phố, không mắc bệnh tăng huyết áp hoặc các yêu tố nguy cơ khác…. Theo dõi số người có bệnh tăng huyết áp sau 10 năm và cho biết được sự tác động của tinh dầu tỏi tới tỷ lệ mắc bệnh tăng huyết áp...

Tóm lại, Nghiên cứu khoa học y học là một kỹ năng rất cần thiết của một người thầy thuốc hiện đại. Để có một đề tài khoa học tốt, có giá trị caocác nhà nghiên cứu cần phải lưa chọn một vấn đề tốt, một thiết kế nghên cứu thích hợp, luôn bám sát mục tiêu. Ngoài ra nó cũng đòi hỏi các thầy thuốc phải có lòng đam mê, tính kiên trì, trung thực và độ chính xác khoa học cao.

 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Văn Tuấn. Thiết kế thí nghiệm. Phân tích số liệu và tạo biểu đồ bằng R. Nhà xuất bản KHKT TP.HCM 2007, trang: 290-304.

2. Nguyễn Bảo Vệ, Nguyễn Huy Tài, “Phương pháp nghiên cứu khoa học”, website: http://ebook.edu.net.vn.

3. Nguyễn Ngọc Rạng, “Nghiên cứu khoa học trong bệnh viện”, website: www.thietbiysinh.com.vn/.

4. Phương pháp luận trong nghiên cứu khoa học y học “Các phương pháp nghiên cứu khoa học thông dụng”, website: www.tailieu.vn/.
BS. CKII. Võ Thị Thu Hương
Thư viện ảnh
Tổng kết Impact health 02-10-2010
Bệnh viện tương lai
Kiên Giang quê tôi
Lễ triển khai bệnh viện vệ tinh chuyên ngành Ung Bướu
Video
Web liên kết
Quảng cáo